In het vorige deel van deze tweedelige reeks over de dollar heb ik het ontstaan van de machtigste munt ter wereld besproken. Oorspronkelijk begon de dollar als een door goud gedekte munt. De Amerikaanse overheid stond met een flinke reserve aan goud garant voor de waarde van de dollar die je te allen tijde bij hen kon inwisselen voor het edelmetaal. De gouden standaard ging met de Gold Standard Act van 1900 van start, maar duurde niet lang. Al in 1971 werd door toenmalig president Nixon een einde gemaakt aan de koppeling tussen de dollar en goud.

Vanaf dat moment was de dollar dus een volledig ongedekte munt, niets meer dan een getal in een database of een bankbiljet waar wat getallen op gedrukt zijn. Hoe is het mogelijk dat de dollar bijna 50 jaar na het loslaten van de goudstandaard nog steeds waarde heeft?

Wat geeft een ongedekte dollar nog waarde?

De enige logische verklaring die nog overblijft voor de waarde van een ongedekte dollar is vertrouwen. Het vertrouwen dat de Amerikanen morgen nog naar de supermarkt kunnen met hun zuurverdiende dollars om boodschappen te doen. Het vertrouwen dat die gekke briefjes door iedereen geaccepteerd blijven worden als ruilmiddel voor de spullen die ze verkopen.

Is het dan echt dit flinterdunne laagje van vertrouwen dat zorgt voor de waarde van de dollar, of is er meer aan de hand? Spoiler alert: er is meer aan de hand.

Het antwoord op de vraag wat de dollar waarde geeft is schuld. De waarde van de dollar wordt gedekt door een enorme berg schulden. Als jij een lening afsluit, dan moet je daar rente over betalen. Als die lening in dollars is, dan moet je de rente en uiteindelijk de schuld aflossen in dollars. Hoe meer schulden er in dollars zijn uitgegeven, hoe meer vraag er in de toekomst naar dollars ontstaat om die leningen terug te betalen. Op dit moment ligt de totale schuld in de Verenigde Staten op grofweg 80 biljoen dollar, terwijl er maar 2 biljoen daadwerkelijke dollars in het systeem aanwezig zijn. Iedere dollar in het systeem is dus ongeveer 40 keer uitgeleend. Maar op een dag moeten al die leningen wel worden terugbetaald. Met andere woorden, iedereen die schulden heeft moet op zoek naar dollars om hun schuld af te betalen, maar omdat er niet genoeg dollars zijn ontstaat er schaarste.

Door de verhouding schuld / aantal dollars in het systeem ongeveer op 40:1 te houden blijft er relatief veel vraag naar dollars en behoudt de munt zijn waarde. De enorme berg schulden die uit het niets is gecreëerd veroorzaakt een soort kunstmatige vraag naar dollars. De relatie tussen de dollar en de in dollars uitgedrukte schulden geeft de dollar waarde. Is er teveel schuld? Dan creëert de Amerikaanse Federal reserve (centrale bank van de VS) gewoon meer dollars. Vervolgens kunnen er weer meer schulden worden gecreëerd.

Zo krijg je de oneindige loop:

Teveel schuld -> extra dollars printen -> meer schulden maken -> teveel schuld

Met als resultaat dat de dollar gedekt wordt door een soort relatieve schaarste. Er is vraag naar de dollar omdat mensen hun schulden moeten afbetalen in dollars. Omdat er relatief weinig dollars in het systeem zijn ontstaat er waarde.

Kan dit dan eeuwig blijven doorgaan?

Centrale bankiers hebben het geloof dat ze dit trucje eeuwig kunnen blijven herhalen zonder dat het systeem ooit instort. Persoonlijk geloof ik daar niet in. Voornamelijk omdat er steeds meer schulden nodig zijn om het systeem in stand te houden. In de crisis van 2008 ging het nog over miljarden die nodig waren om de economie te redden, tegenwoordig praten we al over biljoenen.

De Amerikaanse centrale bank kan op deze manier de relatieve waarde van de dollar wel in stand houden, maar de absolute waarde van de dollar brokkelt in rap tempo af. Je ziet dat het beste terug op de aandelenmarkt, waar ondanks het feit dat de hele wereld stilstaat de koersen blijven stijgen. Dat heeft niets te maken met de onderliggende bedrijven die het goed doen, maar alles met de dollar die op een ongekend tempo wordt bijgedrukt. Er komen steeds meer dollars in het systeem waardoor de inflatie op de lange termijn niet te houden zal zijn.

Het enige wat er tussen de huidige waarde van de dollar en een waardeloze dollar instaat is tijd en een flinterdun laagje van vertrouwen. Steeds meer mensen gaan inzien dat een ongedekte munt op de lange termijn onhoudbaar is. Als de oplossing voor het schuldenprobleem de creatie van nog meer schulden is, dan is het wachten op het moment dat het straks heel erg misgaat, en dan kan het heel snel gaan.