De financiële wereld is al tijden bezig te innoveren en verbeteren. Een van die verbeteringen in deze sector is de overgang van fysiek naar digitaal. De termen ‘bitcoin’ en ‘cryptocurrencies’ zijn dan ook woorden die vast en zeker hebt horen langskomen. Vooral na 2017 werden deze termen populairder en bekender. Het concept rondom bitcoin is helaas bij velen beperkt gebleven tot “digitaal geld”. Hier doen we de technologie eigenlijk mee tekort.

Maar bitcoin wordt inderdaad gezien als een nieuw alternatief geld. En geld is iets dat enorm ingewikkeld is. Als je kennis wilt verkrijgen over de wereld van het geld dan kom je er achter hoe complex geld is en hoe het verweven is in onze samenleving. Onze relatie met geld is ingewikkeld. Het is een middel dat door sommige mensen wordt verafschuwd maar ook een middel dat we nodig hebben om onszelf te kunnen voorzien in onze basisbehoeften. Of eigenlijk meer onze basis levensstandaard hier in west Europa. In hoeverre speelt onze relatie met geld een rol in ons dagelijks functioneren? En hoe kunnen wij ervoor zorgen dat we meer grip krijgen op ons leven met betrekking tot geld & personal finance?

Relaties kunnen in het algemeen heel complex zijn. De relaties van mensen, maar ook onze relaties tot concepten en identiteiten. Zo is er ook een wisselwerking van invloeden vanuit de relaties naar de mensen, en de mensen naar de relaties. Sociale, familiare of werk gerelateerde relaties hebben ook invloed op ons gevoel over onszelf en hoe we onszelf waarderen. Dit komt mede door het gebruik maken van sociale vergelijkingen. Men vergelijkt zichzelf letterlijk met andere personen om hen sociale, werk gerelateerde of familiaire status te bepalen. Zo vergelijken we het salaris van een collega met ons eigen salaris, en controleren we of we onszelf niet te kort doen bij de eerstvolgende onderhandeling tot salarisverhoging.

Opwaartse en contrasterende vergelijkingen met collega’s kunnen zorgen voor gevoelens van afgunst, wat bijdraagt aan slechtere relaties, een negatieve werksfeer en mindere prestaties op het werk. Deze negatieve invloed kan zelfs de sfeer bij mensen thuis verpesten. Je zit niet lekker in je vel en kan je gehaast of zelfs neerslachtig voelen. Dit noemen we ‘spillover’. De gevoelens van stress, ervaren door het ene gezinslid, worden daarbij snel ervaren door de andere gezinsleden en “lopen” letterlijk over. Spillover kan overigens ook de andere kant op werken: van thuis naar het werk (Dijkstra, 2016). Een stressvolle baan heeft net zoals werkeloosheid een negatief effect op de psychische & fysieke gezondheid met een negatieve zelfwaardering als gevolg.

Zoals je hebt gelezen spelen in relaties onze zelfwaardering een grote rol. In onze relatie tot geld kan zelfwaardering ook een enorme rol spelen. In de puberteit en de jonge volwassenheid vinden jongeren het erg belangrijk wat hun vrienden vinden.  Zo hebben vrienden een grote invloed op hun sociale identiteit en zelfwaardering. Je kunt je dus voorstellen dat gemaakte financiële vergelijkingen het zelfvertrouwen en de zelfwaardering van jongeren kan aantasten.

Hoe kunnen we dit tegen gaan en ervoor zorgen dat mensen meer grip krijgen op hun zelfwaardering ten opzichte van hun werk en financiële status?

In een vorige blogpost “Van de automatische piloot naar de zelf soevereine mentaliteit” zijn er specifieke persoonlijkheidskenmerken beschreven die kunnen helpen om autonoom te kunnen opereren op het internet. Maar deze benadering van autonoom opereren is, naast het internet, ook voor de rest van het leven toe te passen. Autonoom kunnen opereren en het gevoel invloed te hebben in het eigen leven kan ervoor zorgen dat wij op adequaat wijze beslissingen kunnen nemen en daadwerkelijk invloed hebben over onze beslissingen.

Een keuze kunnen maken en dingen kunnen doen op basis van vrij wil, zonder druk van buitenaf. Als mensen namelijk het idee hebben dat ze verantwoordelijk zijn voor de keuzes die ze maken en zelf invloed kunnen hebben op hun lotsbestemming zijn ze vaak steker meer gemotiveerd om het volledige potentieel uit deze keuze te haken en de keuze tot een goed einde te laten komen.

Een persoonlijkheidskenmerk dat vaak genoemd wordt is de ’Locus of control’. Dit is een stabiel persoonlijkheidskenmerk dat wordt gedefinieerd als een ‘gegeneraliseerde verwachting die stabiel blijft in situaties en actievormen en die externe en interne componenten omvat.

In het deel II van deze blogpost gaan we dieper in op de relatie tussen persoonlijkheid en personal finance.