20 Miljard euro verdampt door een duik in de aandelenprijs van maar liefst 99% door een fraudezaak — het Duitse Adyen concurrent Wirecard heeft haar beste tijden wel gehad. Verrassend is het niet. Afgelopen donderdag (25 juni) heeft bedrijf namelijk faillissement aangevraagd nadat eruit gekomen is dat bijna 2 miljard euro is gefraudeerd.

Wirecard

Wirecard is een internationaal financial service & technology bedrijf gevestigd in Duitsland. Het bedrijf biedt onder andere betaalverwerkingsdiensten aan die gebruikt worden door bijvoorbeeld KLM, IKEA en Lidl. Aan de kop van het bedrijf dat in 2020 meer dan 5000 werknemers telde stond tot voor kort Markus Braun, een Oostenrijkse tech-investeerder en ondernemer. Het bedrijf maakte sinds 2007 een explosieve groei door na de Aziatische markt te betreden en trad in 2018 toe in de DAX, een prominente Duitse performance-index. Het bedrijf had voor het spektakel nog een beurswaarde van maar liefst 20 miljard. Hoe kan het dan toch dat de beurswaarde van Wirecard binnen twee weken praktisch verdampt is? 

Historie

Om een duidelijker beeld te krijgen van de val van Wirecard, zal ik een aantal highlights beschrijven in chronologische volgorde:

In 2015 begon de Financial Times (FT) met het publiceren van een reeks artikelen waarin er vragen gesteld werden over de Wirecard groep. Het FT claimde namelijk een gat van €250 miljoen te hebben gevonden op de balans van Wirecard. 

Vervolgens werd er in 2016 een dossier van beschuldigingen gepubliceerd door een anonieme short-investeerder. Dit was dus een investeerder die Wirecard short posities heeft: het was in zijn voordeel dat het bedrijf in waarde zou dalen. Wirecard ontkent de beschuldigingen in een persreactie. Daarnaast wordt er door de Duitse financiële toezichthouder BaFin (Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht) een onderzoek gestart naar de anonieme investeerder vanwege de potentiële marktmanipulatie. Wirecard kwam er dus goed van af, wat ook was terug te zien in de prijs van de aandelen: deze veranderde nauwelijks.

In 2017 publiceerde EY (Ernst & Young) een rapport waarin beschreven werd dat de Wirecard cashflow verbeterd was. Dit zorgde voor nieuwe interesse van investeerders waardoor de prijs van het aandeel verdubbelde. EY is tevens het kantoor dat het boekhouden van Wirecard regelt. Daarnaast kondigde Wirecard in 2017 de overname van Citi’s betaalservices in Azië. Dit zou Wirecard een bekende speler moeten maken in meer dan 10 landen in Azië. 

Nadat een klokkenluider aangeeft dat er resultaten gefraudeerd worden in het Wirecard kantoor in Singapore wordt er in het begin van 2018 een onderzoek gestart naar drie medewerkers van het financiële team. Het gaat hier mogelijk om round tripping. Dit principe kan gebruikt worden om de balans mooier te maken dan het daadwerkelijk is door bedrijfsassets te verkopen en weer terug te kopen voor ongeveer dezelfde prijs. Dit kan vervolgens opgenomen worden als een reeks van inkomsten waardoor het lijkt dat het bedrijf erg succesvol is, terwijl het geen financieel positief resultaat oplevert: er is niet extra geld binnengekomen. 

In het derde kwartaal van 2018 stijgt de prijs van een Wirecard aandeel naar een all time high van €191. Hierdoor heeft het bedrijf nu een beurswaarde van maar liefst €24 miljard. Ook werd Wirecard in dit kwartaal toegevoegd aan de DAX waardoor het een automatische investering was voor pensioenfondsen. 

Fraude

Eind 2019 begon het drama voor Wirecard. De Financial Times publiceerde namelijk documenten waarin vermeld werd dat de winsten in de Dubai tak van Wirecard frauduleus opgeblazen waren doordat er een aantal klanten niet zouden bestaan, maar wel vermeld waren. Investeerders waren natuurlijk niet blij met dit nieuws en het bedrijf heeft onder druk van deze investeerders een onderzoek gestart door KPMG. Een maand later rapporteerde de Financial Times daar bovenop ook nog eens dat er cash opgenomen is dat in escrow accounts (derdenrekeningen) stond. Dit zijn accounts die beheerd worden door een trustee (derde partij), zoals een notaris waarvan het geld vrijkomt als een transactie tussen twee partijen voltooid is. Hierdoor biedt de escrow een zekerheid dat de partijen betaald worden als de transactie afgerond is. Dit geld is technisch gezien echter nog niet van Wirecard, en had dus niet opgenomen mogen worden als liquide asset van het bedrijf. Wirecard reageerde hierop door aan te geven dat dit ook meegenomen wordt in het onderzoek van KPMG. 

Na een uitstel van een maand kwam het KPMG-rapport uit in april in 2020. Er bleken echter nog een aantal obstakels te zijn voor KPMG, waardoor er niet geconcludeerd kon worden of een deel van de winst afkomstig uit 2016-2018 en een bedrag van €1 miljard wel daadwerkelijk bestond. Door het coronavirus wordt de publicatie van de resultaten echter doorgeschoven naar juni. Toch communiceert de toenmalige CEO, Markus Braun, naar de aandeelhouders dat EY de controle van 2019 zal ondertekenen: het zou dus goed zijn volgens Braun.

Dit bericht schoot echter in het verkeerde keelgat van de BaFin die een strafrechtelijke klacht indiende naar aanleiding van het bericht van Braun: de resultaten zijn nog niet gepubliceerd en dit bericht kan dus misleidend zijn. Dit volgt met een inval van de politie in het hoofdkantoor van Wirecard voor een onderzoek naar het executive team van het bedrijf op 5 juni.

Het begin van het einde was toen EY op 18 juni aankondigde, in plaats van de verwachte bedrijfsresultaten van 2019, dat er €1,9 miljard miste op de balans van het bedrijf. Een enorm gat dus. Dit zorgde ervoor dat het aandeel van Wirecard kelderde. De board schorst Braun en er wordt een compliance officer aangesteld die de zaken op orde moet brengen. Braun neemt een dag later ontslag.

Op 22 juni kondigt Wirecard aan dat het gat van €1,9 miljard waarschijnlijk gekomen is door jarenlange fraude binnen het bedrijf en dat er nu intern onderzoek gedaan wordt naar de impact hiervan. Niet veel later, op 23 juni, wordt Braun gearresteerd voor de verdenking van accounting fraude. De aandelen zijn intussen al praktisch niets meer waard. 

Op 25 juni blijkt het dan toch niet meer te redden en vraagt Wirecard haar faillissement aan. 

Maar wat nu?

We zijn inmiddels een aantal dagen verder en er is nog een hoop gebeurd in de tussentijd. EY ligt onder vuur door de rol die het accountantskantoor had in deze fraudezaak: hoe kan het dat EY zo lang niets door heeft gehad? Een groep investeerders hebben zelfs het bedrijf aangeklaagd en vragen voor compensatie waardoor dit probleem nu onderzocht wordt. Daarnaast wordt ook de BaFin onderzocht aangezien er al in 2015 nieuws uitkwam dat er iets mis zou gaan bij Wirecard en hier toentertijd niets aan gedaan werd. Wat de uitkomsten zijn van deze onderzoeken is een kwestie van afwachten. 

De les die wij hier wel al van kunnen leren is om altijd onderzoek te doen naar de bedrijven waar we in investeren, en alleen met geld te investeren dat te missen is. Het zou zomaar kunnen dat zelfs een miljardenbedrijf binnen twee weken volledig omvalt.