Het heeft de carrières van jonge, veelbelovende genieën doen stranden. Het heeft kapitalen in rook doen opgaan en zowel bedrijven als mensen aan de rand van de afgrond gebracht. Het heeft tegenslag ondraaglijk gemaakt en leren van fouten in schaamte veranderd. Zijn naam? Ego, jouw innerlijke tegenstander.

Zonder ego geen succes, toch?

We leven in een tijd waarin het nog nooit zo makkelijk is geweest om praatjes te verkopen en onszelf op te hemelen. We kunnen onszelf op LinkedIn directeur noemen van een bedrijf dat alleen op papier bestaat. We krijgen te horen dat we groot moeten denken, groot moeten leven, gedenkwaardig moeten zijn en veel lef moeten tonen. Zonder een wereld veranderend idee of een radicaal plan is het niet mogelijk om succesvol te worden, is vaak de veronderstelling. We zien risicovol gebral en succesvolle mensen breed uitgemeten in de media. Verlangend naar ons eigen succes doen we een poging dit gedrag te kopiëren om, vanuit dit masker, hetzelfde te kunnen bereiken.

Ego is de vijand

Afgelopen maand las ik het boek ‘Ego is the Enemy‘ van auteur Ryan Holiday. Toen ik begon aan het boek was ik ervan overtuigd dat het mijn eigen ego wel mee valt (waarschijnlijk sprak daar m’n ego). Een egoïst zag ik vooral als een narcistisch persoon die enkel en alleen oog voor zichzelf heeft. Niet bepaald hoe ik mezelf graag zie als ik ‘s ochtends in de spiegel kijk. Gedurende het lezen van dit boek kwam ik erachter dat ego in m’n leven een veel grotere rol speelt dan dat ik me bewust was. Een confronterende conclusie.

Wat is ego eigenlijk?

De definitie van ego beschrijft Holiday als een ongezond geloof in onze eigen belangrijkheid. Arrogantie. Egocentrische ambitie. Ego is wanneer we zo’n opgeblazen beeld van onszelf en de wereld hebben dat het de realiteit om ons heen vertekent. Dat is wanneer, zoals de American-footballcoach Bill Walsh uitlegt, zelfvertrouwen arrogantie wordt, assertiviteit verandert in koppigheid en zelfverzekerdheid zich uit door roekeloze nonchalance.

En de Steve Jobs en Kayne West’s van de wereld dan?

Ik hoor het je denken, maar die en die had een groot ego en die was succesvol. En Steve Jobs dan? En Kayne West? Het is mogelijk egocentrisch gedrag te verdedigen door naar de uitschieters te wijzen. Maar niemand is werkelijk succesvol omdat hij of zij bedriegt, alleen maar met zichzelf bezig is of niet met anderen verbonden is. Deze karaktertrekken staan volgens velen synoniem voor succes en worden geassocieerd met bepaalde bekende mensen. Dat geldt ook voor een aantal andere kenmerken: verslaving, misbruik, depressiviteit en waanzin. Bij het bestuderen van die mensen is zichtbaar dat ze hun beste werk tot stand brachten op de momenten dat ze weerstand boden tégen die impulsen, stoornissen en tekortkomingen, aldus Holiday.

Kleine nederige stapjes

De Elon Musks van deze wereld zijn de extreme uitzonderingen. Wat onder de radar blijft is dat veel mensen succes hebben zonder een enorm ego te hebben. Hoe moeilijk je het misschien ook kunt geloven door wat je in de media ziet, er bestaan echt succesvolle mensen met een bescheiden appartement. Deze zijn echter niet interessant genoeg voor de media en treden minder op de voorgrond. Angela Merkel is daar een bekend voorbeeld van. Net als Merkel hebben ze een normaal privéleven met hun echtgenoot. Ze zijn niet gekunsteld en dragen normale kleren. Van de meeste succesvolle mensen heb je nog nooit gehoord.. Vele miljonairs hebben ook maar een gewone baan.

Succes is keihard werken

Ons ego wil dat onze ideeën en het feit dat we ernaar streven om daar iets mee te doen voldoende zijn. Het wil dat we de uren die we doorbrengen met plannen en het bijwonen van vergaderingen of kletsen met vrienden die onder de indruk zijn meetellen voor het succes. Het wil goed betaald worden voor zijn tijd en het wil de leukste dingen doen, de dingen waarvoor je aandacht, lof en roem krijgt. Waar we besluiten onze energie in te steken, bepaalt wat we uiteindelijk zullen bereiken.

Je kunt geen reputatie opbouwen op wat je gáát doen” – Henry Ford

De investeerder en ondernemer Ben Horowitz zei: “Het moeilijke is niet het stellen van het grote, ontzagwekkende, dappere doel. Het moeilijke is mensen ontslaan als je het grote doel mist…. Het moeilijke is niet een grote droom. Het moeilijke is midden in de nacht badend in het koude zweet wakker worden als de droom in een nachtmerrie verandert”.

Fake it ’til you make it, right?

Een populaire uitdrukking is: ‘fake it ’til you make it’. Het zal je niet verbazen dat een dergelijke manier van denken steeds belangrijker is geworden in onze verderfelijke fantasiewereld. De clou is echter: ‘make it so you don’t have to fake it’. Kun je je een arts voorstellen die zou proberen zich door jouw been besparende operatie heen te faken? Waarom zou jij het anders proberen te doen?

Daniele Bolelli, filosoof en gevechtskunstenaar, geeft een nuttige metafoor. Hij geeft aan dat trainen en bouwen aan je succes net is als de vloer vegen. Dat je het één keer hebt gedaan, betekent niet dat de vloer nu voor altijd schoon is. Het stof komt elke dag terug. We moeten elke dag weer vegen, niet faken.

Wat is belangrijk voor jou?

Het is tijd om te gaan zitten en na te denken over wat er nu echt belangrijk is voor jou en daarna stappen te ondernemen om de rest te laten voor wat het is. Zonder een vastomlijnd doel voor ogen te hebben zal je succes onaangenaam zijn of minder compleet dan het had kunnen zijn.

Volgens de stoïcijnse filosoof Seneca zouden we vaker aan het Grieks woord ‘euthymia’ moeten denken, oftewel: beseffen wat onze eigen weg is en hoe we daarop kunnen blijven zonder ons te laten afleiden door alle andere wegen die we kruisen. Met andere woorden: het gaat er niet om dat we de ander verslaan en het gaat er niet om dat we meer hebben dan anderen. Het gaat om zijn wie je bent en daar zo goed mogelijk in zijn, zonder te bezwijken voor alle dingen die je aandacht trekken. Het gaat erom dat je de kant op gaat die je op wilde gaan endat je eruit haalt wat er in zit. Dat is het. Niets meer en niet minders. Dat is de ‘kalmte’ (euthymia) waar Seneca naar streeft.

Dat geldt met name voor geld

Als je niet weet hoeveel geld je nodig hebt, wordt je standaardinstelling: ‘meer’. Zonder nadenken wordt cruciale energie dan niet meer gericht op hetgeen je echt wilt maar op het vullen van je portemonnee. Journalist Jonah Lehrer (die plagiaat pleegde en in ongenade viel) zei terugkijkend op zijn val: “Als je onzekerheid combineert met ambitie, dan kun je geen nee meer zeggen tegen dingen”.

Misschien is jouw prioriteit echt geld. Of misschien is het invloed, of verandering. Wellicht is het je familie.. Misschien wil je een organisatie opbouwen die blijvend is of die een bepaald doel dient. Dat zijn natuurlijk allemaal prima motieven, maar je moet het wél weten. Je moet weten wat je wilt en wat door jouw eigen keuzes wordt uitgesloten, want strategieën sluiten elkaar vaak uit. Het is niet mogelijk om tegelijkertijd én operazanger én popidool te zijn. Het leven vraagt om dat soort concessies, maar ego staat dat niet toe.

Dus: waarom doe je wat je doet? Dat is de vraag die je moet beantwoorden. Pas dan begrijp je wat ertoe doet en wat niet. Pas dan kun je nee zeggen. Alleen dan kun je dat kalme zelfvertrouwen kweken waar Seneca het over heeft.

Mag je dan helemaal niet de top nastreven?

Het maakt je echt niet tot een slecht mens als je herinnerd wilt worden, als je de top wilt bereiken en als je voor jezelf en je familie wilt zorgen. Dat is allemaal immers heel aanlokkelijk. Waar het om gaat is de balans. De voetbalcoach Tony Adams weet dat mooi te verwoorden: “Speel voor de naam vóór op je shirt, dan zullen ze zich de naam op de achterkant ook herinneren”.

Je weet wat je te doen staat. Elke dag weer, elke minuut opnieuw de vloer vegen. En dan nog eens.